Van Bern naar Nederlandse regels
De wijziging verliep in stappen. Onder het Verdrag van Bern veranderde de wolf op 7 maart 2025 van strikt beschermde naar beschermde fauna. Richtlijn (EU) 2025/1237 verplaatste de wolf vervolgens van bijlage IV naar bijlage V van de Habitatrichtlijn; die richtlijn trad op 14 juli 2025 in werking. Bijlage V staat benutting of beheer alleen toe voor zover dat verenigbaar is met het bereiken en behouden van een gunstige staat van instandhouding. Lidstaten mogen strengere bescherming handhaven.
Nederlandse wijziging sinds 11 juli 2026
Met Staatsblad 2026, 186 plaatste Nederland de wolf onder het nationale beschermingsregime van bijlage IX bij het Besluit activiteiten leefomgeving. Het besluit werd op 10 juli 2026 uitgegeven en trad de volgende dag in werking. De specifieke zorgplicht blijft gelden: wie redelijkerwijs nadelige gevolgen voor wilde dieren of hun leefgebied kan voorzien, moet passende maatregelen nemen. Uitzetten en bezit van uit het wild afkomstige wolven blijven verboden.
Verjagen, vangen en doden zijn juridisch verschillend
Niet iedere vorm van wegjagen vraagt nog een vergunning. Een wolf met licht, geluid of een andere proportionele methode uit een acute situatie verdrijven kan zijn toegestaan, zolang het dier niet onnodig wordt verwond of achtervolgd en de zorgplicht wordt nageleefd. Gerichte negatieve conditionering met bijvoorbeeld paintball of rubberen projectielen vraagt uitvoering binnen de daarvoor geldende provinciale kaders. Voor opzettelijk doden of vangen is een omgevingsvergunning nodig.
Probleemwolf is een wettelijke categorie
Het gewijzigde Besluit kwaliteit leefomgeving bevat beoordelingsregels voor een probleemwolf en een probleemsituatie. Daaronder kunnen onder nauw omschreven omstandigheden agressie of letsel bij mensen en herhaalde aanvallen op adequaat beschermd vee vallen. Het etiket volgt dus niet automatisch uit één waarneming of één aanval. Provincies kunnen een vergunning voorbereiden om na een ernstig incident sneller te handelen, maar moeten het besluit nog steeds motiveren en aan hogere rechtsregels toetsen.
Wie beslist?
Het Rijk stelt de nationale kaders en verwerkt internationale verplichtingen. Gedeputeerde Staten zijn doorgaans bevoegd gezag voor vergunningen en provinciaal wolvenbeleid; BIJ12 voert namens provincies onder meer monitoring en schadeafhandeling uit. Bij acuut gevaar kan de burgemeester bevoegdheden uit de Gemeentewet gebruiken. Voor schade en preventie staat praktische informatie bij wolven en vee; gedragscriteria staan bij wolvengedrag begrijpen.
Juridische peildatum: 27 augustus 2026. Regels, provinciale beleidskaders en rechtspraak kunnen nadien veranderen.